Archives

Միջավայրի մաքրության կարևորությունը

image
Երբ մեզ հարցնում են, թե ինչու է պետք միջավայրը մաքուր պահել, պատասխանը սկզբում շատ պարզ է թվում։ Մեր մոլորակի ապագա առողջությունը կախված է մեր այսօրվա որոշումներից։ Եվ անհրաժեշտ է բոլորի մասնակցությունը որպիսի կարողանանք ճիշտ որոշումներով մաքուր պահենք մեր միջավայրը։
Մեր միջավայրի վիճակը
Որոշ մարդկանց համար դեռ հարց է, թե ինչու է պետք մաքուր պահել միջավայրը։ Ինչով է միջավայրը մաքուր մահելը օգնում ինձ։ Իրականությունն այն է, որ մեր մոլորակը հիմա շատ մեծ վտանգի մեջ է։ Գիտնականների հաշվարկները ցույց են տալիս, որ, որպիսի խուսափենք վտանգավոր կլիմայական փոփոխություններից, պետք է մինչև 2015թ.–ը վերահսկողության տակ լինեն բոլոր ջերմոցային գազերի արտանետումները։
Այս բոլորը միայն ապագա սերունդի խնդիրները չեն քանի որ մենք էլ ենք այդ սերունդի մեջ մտնում։
When asked, “Why Is It Important to Keep the Environment Clean?” the answer may seem obvious, but that is the only the beginning. The healthy future of our planet depends on the choices we make today, and requires the participation of every person.
The State of Our Environment
To some, the question remains, why is it important to keep the environment clean? What is it going to do for me? Օur planet is in serious trouble. Scientists have estimated that in order to avoid the worst impacts of climate change we must have greenhouse gas emissions under control by 2015. These problems are no longer just issues for future generations, we are that generation.

աղբյուրը- http://www.brighthub.com/environment/green-living/articles/69125.aspx

Ղազարոս Աղայանան

գյըֆվյըհվյհվ

Առաջադրանք 1
Մեր «ուսուցիչների ուսուցիչ» Ղազարոս Աղայանն է: Նա, հայ դպրոցն ու մանկավարժությունը մի միասնություն են և մեկն առանց մյուսի անհնար է պատկերել։ Ինքնուրույն փորձիր տեղեկություններ հավաքել Աղայանի, նրա մանկավարժական գործունեության մասին և բանավոր ներկայացրու դասարանում:

Հայ մանկավարժության պատմության մեջ Աղայանը հայտնի է նաև որպես մանկավարժության տեսաբան։ Նրա մանկավարժական համակարգի նպատակն էր զարգացնել «ուժեղ, խելոք, առաքինի» քաղաքացիներ։ Նա առաջնությունը տալիս էր մայրենի լեզվի ուսուցմանը, բարոյական և գեղագիտական դաստիարակությանը, դեմ էր մարմնական պատիժներին, կողմնակից՝ երկսեռ ուսուցմանը։ Գրել է մանկավարժական–մեթոդական բազմաթիվ աշխատություններ։ Առանձնապես գնահատելի են նրա «Ուսումն մայրենի լեզվի» Ա, Բ, Գ, Դ տարիների համար դասագրքերը, որոնցից առաջինը շուրջ 40 տարի (1875-1916) եղել է ամենատարածված այբբենարանը հայ դպրոցներում։

Աղայանը ողջ կյանքը նվիրել է մատաղ սերունդների դաստիարակության, ժողովրդին լուսավորելու գործին։

Նա զուտ տեսաբան չէր (ինչպես Ռուսոն և շատերը), այլ այդ մտածումներին շունչ է հաղորդել, կիրառել կյանքում, դպրոցում, սերտորեն այն կապելով ուսուցման գործընթացի հետ (ինչպես Պեստալոցցին, Օուենը և ոմանք), դրա ապացույցն է Երևանի գավառական ուսումնարանի փոքրիկ այգին (նաև Սարդարի այգում դպրոցին հատկացված մի մեծ հողամաս), ուր աշակերտները ջանասիրությամբ մշակում էին (վարում, ցանում, ջրում, խնամում, հավաքում և այլն) և յուրացնում գյուղատնտեսական գիտելիքներ… Եվ այդ ամենը ոչ միայն ուսուցանում, այլև տարածում գյուղացիության մեջ։ Նույնը և զանազան արհեստների անցման հարցում։

Աղայանի հիմնական թեզն էր երեխաներին պատրաստել կյանքի համար, ապահովել նրանց համակողմանի-ներդաշնակ դաստիարակությունը և զարգացումը՝ մտավորի, բարոյականի, գեղագիտականի, ֆիզիկականի, աշխատանքայինի միասնականությամբ։

Նրա գործունեության և մանկավարժական մտածողության ուղեցույցը դարձավ 1869 թվականի «Արարատ» ամսագրի առաջին համարներով հրապարակած «խորհրդածություն դաստիարակության վերաբերյալ» հոդվածաշարը մանկավարժական բազմաբնույթ հարցերի յուրովի մեկնաբանմամբ։

Աղայանը քննադատում էր գործող դպրոցը, «իսկ ի՞նչ էր տալիս ժամանակի դպրոցը», այս սուր հարցադրմանը հետևում է պատասխանը՝ «Հայոց դպրոցներում … գիտություն չէր ավանդվում, այլ միայն կրոն և հայոց լեզու»… կյանքից հեռացած կրթություն, քանզի «դպրոցում լսվածը հերքվում էր կյանքի մեջ», պետք էր վերակառուցել դպրոցը, մերձեցնել կյանքին, պատանեկությանը պատրաստել վաղվա թոհուբոհի մեջ գտնելու իր տեղը, դեմ չլինելով օտար դրականը վերցնելուն, միաժամանակ մերժում էր կուրորեն, «կապկաբար» ընդօրինակելը։ Եվ համոզված գրում, որ ամեն ինչ պետք է հարմարեցնել մեր ազգի առանձնահատկություններին, նրա տնտեսական պայմաններին, քաղաքական իրադրությանը։ Եվ իրավացիորեն բողոքում էր և մերժում այն «մասնագետ մանկավարժներին», որոնք աղանդավորի մոլեռանդությամբ ընդօրինակում են ուրիշներին։ Իսկ պետք էր դպրոց մտցնել ռեալական-բնագիտական առարկաներ, ճշգրիտ գիտելիքներ, դասավանդմանը գործնական բնույթ տալ, կապել կյանքի հետ։ Դպրոցական կրթության նախաշեմը համարելով ընտանեկան դաստիարակությունը և դրանում հիմնավորելով մոր անփոխարինելի դերը, կարևորում է դպրոցի շրջանակներում աղջիկների համակողմանի դաստիարակությունը և զարգացումը, կապահովենք այդ, կունենաք կիրթ մայր-դաստիարակչուհիներ, եթե ոչ, չենք ունենա «կրթված մայրեր»։
1 միավոր

Առաջադրանք 3
Տեսանյութի մեջ պատմում էր Ղազարոս աղայանի մասին։ Ասում են որ նրան մի ժամանակ անվանել են հայկական Անդերսեն։ Աղայանի նխադասության վրջի բառը միշտ եղել է կեցցես։ Ես նրա մասին իմասել եմ շատ տեղեկություններ որոնք ֆիլմի մեջ նշված չեն։ Օրինակ՝ նա մահացել է բանտում և ձեռագրերը փրկել է կինը։ Գրել է շատ բանաստեղծություններ որոնք ես կարդացի և մի քանիսը անգիր սովորեցի։ Նաև տեղեկություն հավաքեցի ընկերներիցս։ Ինձ ասացին, որնա գրել է մայրենի լեզվի գիրք փոքրորի համար և այն մի քանի տարի շարունակ շատ մարդիկ են առել իրենց երեխաների համար։
1 միավոր

Առաջադրանք 4
1. Կարդալ Ղազարոս Աղայանի «Վաճառականի խիղճը» հեքիաթը:

Ներկայացրու խնդրեմ քո պատկերացումները խղճի մասին:
Խիղճը զգացմունք է։ Երբ մարդ խիղճ չունի նա չի կարող ունենա ընկերներ և չի կարող սիրել աշխարհը։
1միավոր

2. Փորձեք վերլուծել գործակատարի «Երբ մարդը խիղճ չունի, մեռածի հաշվում է» միտքը:
Եթե մարդ խիղճ չունի ոչ մեկ իրեն չի վստահի և նա կմնա մենակ։ Իսկ եթե մնա մենակ մեռածի հաշիվ է։
1միավոր

Հարցեր

1. 5-7 նախադասությանբ վերապատմիր հեքիաթը։
2. Որտեղ ծանոթացավ եղեգնուհին թագավորի տղայի հետ։
3.Ինչ՞ու էր աղջկա անունը «Եղեգնուհի»։
4.Ինչպես վերջացավ հեքիաթը։ 3 նախադասությամբ պատմիր։
1միավոր

Առաջադրանք 5
1. «Զարմանալի մի աշխարհ է մանկական աշխարհը․ ափսո՜ս, որ մարդ խելահաս եղած ժամանակ՝ է՛լ չի կարողանում մտնել այդ աշխարհը, որ իր առաջվան լսածները մեկ անգամ էլ լսե։ Ամենայն ինչ, որ մանկության ժամանակ մոտիկ էր, մեծացած ժամանակ հեռանում է. ինչ որ հեշտ էր՝ դժվարանում, ինչ որ պարզ և հասկանալի էր՝ խավարում է և անըմբռնելի դառնում։ Ինչքան հիմա ես հիշում եմ, մանկությանս ժամանակ մեզ համար ոչ մի վերացական բան չկար, ամենայն ինչ տեսանելի և շոշափելի էր։
Առաջ Մութ աշխարհն էլ է եղել մեզանից մոտիկ,– ասում էր Գյուլնազ տատը։– Պատահել է, որ աղջկերքն իլիկ մտնելիս՝ հանկարծ թելը կտրվել է, և իլիկը մի հորի միջով ընկել է Մութ աշխարհը։ Եթե իլիկ մանող աղջիկը մի բարի աղջիկ է եղել, Ներքի աշխարհի բարի պառավները նրա իլիկը վեր նետելով՝ ետ են դարձրել նրան։ Բայց հիմա Ներքի աշխարհն էլ է հեռացել մեզանից»։
Հնարավորինս մանրամասն ներկայացրեք խնդրեմ ձեր աշխարհի մութ ու լույս կողմերը:

Ես շատ եմ սիրում կենդանիներին: Նրանք շատ լավ են հասկանում եթե դու տխուր ես կամ մենակ: Ես ունեմ մի կատու, հնդկահավ, կրիա, նապաստակ և այլ կենդանիներ: Նրանք ինձ օգնում են ամեն ինչում: Կատուս իմ աշխարհի ամենալուսավոր մասն է: Իմ աշխարհն են լուսավորում նաև իմ ընտանիքը և ընկերները: Ես չէմ կարողանա նաև առանց իմ ծառերի ապրել, քանի որ նրանց վրա եմ անց կացնում իմ օրվա գրեթե կեսը:

Ես չեմ սիրում այն մարդկանց ովքեր իմանալով որ վատություն են անում աշխարհին կեղտոտում են այն: Նրանք իմ աշխարհը վերածում են աղբանոցի: Կան մարդիկ ովքեր զզվում են կենդանիներից կամ վախենում նրանցից չիմանալով որ նրանք ավելի զզվելի ու վախենալու են: Այս մարդիկ նույնպես մտնում են իմ աշխարհի մութ կողմի մեջ:
1միավոր

2. «Հին ժամանակներում, ճշմարիտ է, Ներքի և Վերին աշխարհների մեջ սերտ հարաբերություն է եղել, բայց հետո մեր մեղքիցն է եղել, թե պատահմամբ՝ մեր աշխարհը ցածրացել է, առաջ՝ քիչ, և հետո՝ շատ։ Լսած ենք, որ մեր հեռացած ժամանակն էլ մի սանդուղք է եղել, և այդ սանդուղքով արդար մարդիկը վեր բարձրանալիս և վայր իջնելիս են եղել, բայց հիմա այդ սանդուղքն աներևութացել է, էլ չի երևում…»:
Ի՞նչ եք կարծում, մարդիկ ի՞նչ պետք է անեն, որպեսզի այդ սանդուղքն առաջվա նման կարողանան տեսնել:

Պետք է բոլոր շենքերը քանդենք և աղբը հավաքեն որպիսի բնությունը շատանա իսկ հետո պետք է վերջ տանք պատրաստված ուտելիքների օրինակ `Չիփսին և այլն: Պետք է սկսենք ուտել այն ինչը որ ծառերի վրա է աճում: Նաև պետք է կենդանիների հետ անտարբեր չվերաբերվենք:
1միավոր

Առաջադրանք 6
Կարդա Աղայանի «Երկու խոշոր չարիք» հոդվածը (1898 թ.) և պատասխանիր հետևյալ հարցերին:

Ի՞նչ երկու խոշոր չարիքի մասին է խոսքը:

Այլասեռության և մտավոր հոգնածության մասին է խոսքը։

Որո՞նք են այդ չարիքների առաջացման պատճառները:

Ժամանակակից դպրոցը և կրթական սիստեմը, բայց գլխավորապես գիմնազիանները ու հալմասարաններն են։

Ինքը` Աղայանը, ի՞նչ զորեղ դարմաններ է առաջարկում այդ երկու խոշոր չարիքների հաղթահարման համար:

Առաջարկում է, որ մշակեն դպրոցների համար նոր սիստեմ, որպեսզի մոռացվի հին սիստեմը։
1միավոր
Առաջադրանք 7
Կատարված աշխատանքի վերլուծություն

Կատարած աշխատանքը վերլուծել նշանակում է՝

Հնարավորինս մանրամասն, կետ առա կետ բացել սովորողի նախագծային աշխատանքին ներկայացվող պահանջները:

1. Տեքստի վերլուծում, բովանդակության քննարկում, եզրակացության ձևակերպում

Տեքստը վերլուծել եմ, բայց բովանդակության քննարկում, եզրակացության ձևակերպում չեմ արել։

2. Ասված խոսքի հիմնավորում, ստեղծական մտածողության առկայություն

Հիմնավորել եմ խոսքս և առաջադրանք 5-ի մեջ կա ստեղծագործական աշխատանք։

3. Մասնագիտական բառարանների, գիտահանրամատչելի, հանրագիտարանային գրականության, Վիքիդարանի և հանրագիտարանային հայալեզու, ինչպես նաև օտարալեզու կայքերի գործածում:

Առաջադրանք 1-ի համար ես օգտագործեցի էլեկտրոնային Վիքիդարան։

Առաջադրանք 8
8. Կատարված աշխատանքի գնահատում

Ի՞նչ գնահատանիշ կդնեիր կատարածդ աշխատանքի համար, ինչո՞ւ:

մեկ անգամ ևս վերանայեք բլոգը, հարկ եղած դեպքում՝ խմբագրել-սրբագրելով բլոգում տեղ գտած ինչ-ինչ սխալներ
ինքնուրույն գնահատեք Ձեր կատարած աշխատանքը՝ ըստ մասնակցության չափի և աշխատանքի որակի
գնահատելուց հետո փորձեք հիմնավորել գնահատականը:

Ես իմ աշխատանքը կգնահատէի 8 միավորով։ Այս գնահատականը որոշեցի, քանի որ լիարժեք կատարել եմ բոլոր առաջադրանքները, սովորողի նախագծային աշխատանքին ներկայացվող պահանջները ոչ լիարժեք են բայց կան։

Թեղենիս

Թեղենիսը գտնվում է Ալափարս գյուղում ,որը ժամանակին անվանել էին Այլաբեր, Այլաբերք: Այն գտնվում է ՀՀ Կոտայքի մարզում:

Ալափարսի արևելքում Յամաջ լեռն է, որի լանջերին էլ փռված է Ալափարսը: Արևմուտքում երևում են Արագած լեռը և Արայի լեռը: Հյուսիսում և հյուսիս-արևելքում տարածվում է՝ Ծաղկունյաց լեռնաշղթան ամենաբարձր գագաթը՝ Թեղենիսը:

Թեղենիս լեռան բարձրությունը 2820 մետր է: Լեռան վրա կան շատ մողեսներ, օձեր ու, միջատներով սնվող` «գիշատիչ» բույսեր: Կատարային հատվածից սկսում է երևալ Ապարանի ջրամբարը, Արագածի չորս գագաթներն ու Արա լեռը: Մյուս կողմում երևում է Սևանա լիճը, Գեղամա լեռնաշղթան ու Ծաղկանց սարը:

Հին դարերում սարը պատկանել է Վարազհնւնի մի կռվարար ազգի: Նրանք էին կառավարում սարի վրայի անտառը և օգտագործում որպես որորդության վայր: Վեցերորդ դարում սարը դարձավ Կամսարական ընտանիքի սեփականությունը:

Alapars Alapars_at_mount_Yamaj տա250px-Location_map_Armenia_Kotayk_provinceYamaj_ler_(_by_MAV)

Համակարգչային ակնոց

Google-ը վերջապես թողարկեց իր շատ սպասված համակարգչային լրացուցիչ պարագաներից մեկը՝համակարգչային ակնոցը: Այն ամեն ինչ դարձնում է իրականություն: Այն հագնելիս աչքերիդ դիմացն է ամեն ինչ ցույց է տալիս: Ինչպես տեսնում եք ակնոցը ունի իր առչևում փոքրիկ վիդիո ապառատ, որը դրվում է աջ աչքի էկրանի կողքը: Այն նաև ունի բարձրախոս որը կգտնվի օգտագործողի ականջի մոտ և կունենա նաև մի կոճակ: Այն կհաղորդակցվի նաև բջջային հեռախոսների հետ WIFI-ի միջոցով և հեռախոսիդ միջինը ցույց կտա Էկրանին:

Google-ը մի փոքրիկ տեսանյութ է պատրաստել որը ցույս կտա թե ինչեր եք կարող սպասել այս նոր ակնոցից:

Մեծ մասամբ այն սոցիալական ցանցերի հետ գործ ունենալիս են օգտագործում և այդպիսի ուրիշ բաների համար: Բայց այն առաջին քայլն է իրականության աշխարհ մտնելու համար:  Բայց շատ հավանական չի որ այս ակնոցները կտան մեզ իսկական մեծացրած և մեր աչքերի մոտ բերված աշխարհը ինչպես մենք ուզում էինք: Կարող է ապագայում մենք ունենանք այնպեսզի ակնոցներ որոնց էկրանը կփակեն քո անբողջ աչքերը որպեսզի իրականության նման լինի քո տեսածը:

Մարդու էվոլուցիան

423486_evolucia-vtip-humorԻնչպես  նախկինում, նոր  հազարամյակում  ևս  մարդկությունը  կանխատեսումներ  է  անում`  ինչպիսի՞  փոփոխությունների  կենթարկվեն մարդիկ  և  շրջապատող  աշխարհը  հազար  տարի  հետո: Մարդու  էվոլուցիան  կշարունակվի  մի  ամբողջ  շարք  արմատական  փոփոխություններով,  կանխագուշակում  է  բրիտանացի  գիտնականը`  հայտարարելով, թե  հազար  տարի  անց, 3012թ-ին,  մենք բոլորս կունենանք  ավելի  քան 190  սանտիմետր  հասակ  և  կապրենք  մինչև 120  տարի:
Մարդու  էվոլուցիան  տևել  է մոտ  17  միլիոն  տարի,  այդ  ժամանակաընթացքում  նա  ճանապարհ  է  անցել` շիմպանզեից  մինչև  քարանձավաբնակ  մարդը:
Բրիտանացի  գիտնականը ասում  է,  թե  հազար  տարի  հետո մարդիկ կունենան մաշկի  միայն  մեկ  գույն` դարչնագույն,  և  ռասաների միջև  բոլոր  տարբերությունները  կվերանան:
Բայց  ավելի  հեռավոր  ապագայում ,  100  հազար  տարի  հետո,  գիտնականների  կարծիքով,  նորից  ի  հայտ  կգան  տարբերություններ,  սակայն  էլ  ավելի  ընդգծված  ձևով,  իսկ ավելի  ուշ  մեր  հետնորդները  կաբժանվեն երկու  տեսակի` խելացի,  առողջ,  գեղեցիկ,  հարուստ  և  ցածրագույն  էակների`  մտազուրկ,  թուլակազմ,  սարսափելի  և  աղքատ:
Այդ  գաղափարն  իր  արտացոլումն  է  գտել  Հերբերտ  Ուելսի  1895թ-ին  գրած <<Ժամանակի  մեքենան>>  վեպում: Ըստ  այդ  ստեղծագործության, որ  դարձել  է  իսկապես ֆանտաստիկայի  դասականը,  երկու  ֆիլմ  է  նկարահանվել:  Գրքում  գլխավոր  հերոսը  ճանապարհորդում  է մինչև  802701  թվականը,  որ  գտնում  է   էլոների  և  մորլոկների   բաժանված  հասարակություն,  երկու  տեսակ,  որ  հակադրված  են  համատեղ  գոյակցելու:

Սա  միայն  կանխատեսումներ  են, իսկ հիմա պետք  է  ապրել  ներկայով, ինչպես  ասում  էր  Լյուդովիկոս 16-րդը <<Ինձանից  հետո  թեկուզ  ջրհեղեղ>>:

Աղբյուրը՝http://www.status4ka.am/board/hetaqrqir/mardow_e’volowcian/5-1-0-1573

Այս նյութն եմ ընտրել քանի որ ինձ հետաքրքրում է թե մարդուն ինչ է եղել և ինչ է լինելու ապագայում: Ինձ մարդու Էվոլուցիան սկսել է հետաքրքրել մոտ մի ամիս առաջ երբ ընտրության ժամին քիմիայի լաբարատորիայում նստած էինք և Զավենը եկավ և սկսեց ասել թե նրա կարծիկով մարդկանց ինչ է լինելու էվոլուցիայի ընթացքում:  Նրան դասատուները ընդհատեցին քանի որ համաձայն չէին նրա ասածների հետ: Ես մի լրիվ ուրիշ կարծիք ունեմ Էվոլուցիայի հետ կապված: Իմ հարծիքով էվոլուցիան մարդկանց ուղեղի մեծացումն ու փոքրացումն է և նրանց ուղեղի կառուցվածքի փոփոխությունները քանի որ մեր ուղեղի մեջ ինչքան տտեղ լինի այնքան շատ բան ենք կարող անել ու մտածել:Այդպես եմ մտածում քանի որ մենք ինչ անում ենք կապված է մեր ուղեղի հետ: Եթե մենք փորձենք չմտածել մենք մտածում ենք որ չմտածենք: Եթե մենք ուզում ենք մեր ձեռքը վերև բարրացնել մենք մտածում ենք թե այն ինչպես անենք: Եթե նույնիսկ չենք զգում որ մեր ուղեղը աշխատում է այն աշխատում է: Նույնիսկ քնելու ժամանակ:

Կենաց ծառ

աաննԱյս պատկերացման արմատները թաղված են հին ժամանակների խորքերում, նրանց դասական մշակումը, սակայն, տեղի է ունեցել նստակեցության, անասնապահության և մասնավորապես ոռոգվող երկրագործության շնորհիվ։ Կենաց ծառի գաղափարի մեջ ընդգրկվել են մարդկանց կենսափորձային իմաստությունները և հին պատկերացումները՝ բնության օրինաչափությունների վերաբերյալ։

Ահա մի նմուշ  կենաց ծառին նվիրված մեր հին դիցաբանական երգերից, որի երկրորդ մասը քրիստոնեական ժամանակաշրջանի հավելում է.

– Ծաղկեցաւ ծառն կենաց
Եւ աննման էր.
Լուսեղէն պտուղ եբեր
Եվ աննման էր.
Ճղերն ամէն արքայական
Եվ աննման էր.
Տերևն ամէն արփիափայլ
Եվ աննման էր.
Գարնանային հոտն որ ելաւ
Եվ աննման էր.
Անմահութեան աղբիւր բխեալ
Եվ աննման էր.
Դաշտերդ ամէն ծաղկով ի լի`
Եվ աննման էր.
Լերունքդ ամէն վարդ փթթեալ
Եվ աննման էր:

– Ծաղկեցաւ ծառն կենաց`
Աստուածածինն էր.
Լուսեղէն պտուղ եբեր`
Իւր միածինն էր.
Ճղերն ամէն արքայական`
Սուրբ առաքեալքն էր.
Տերևն ամէն արփիափայլ`
Սուրբ մարգարեքն էր.
Գարնանային հոտն որ ելաւ`
Իւր սուրբ ծնունդն էր.
Անմահութեան աղբիւր բխեալ`
Մկրտութիւնն էր:
Դաշտերդ ամէն ծաղկով ի լի`
Սուրբ մարտիրոսքն էր.
Լերունքդ ամէն վարդ փթթեալ`
Էն սուրբ կուսանքն էր :
Տեղեկության Աղբյուրը: